Lời kết

Tôi không có ý định tóm tắt những gì đã viết.#

Những câu hỏi không phải những bài giảng cần được tóm tắt. Chúng là những cánh cửa — và không ai tóm tắt cánh cửa. Người ta đi qua nó.#

Điều tôi muốn nói ở đây không phải kết luận. Là điều tôi muốn nói với người đang cầm cuốn sách này — với người đã đọc đến trang này — theo cách người ta nói với nhau sau một cuộc trò chuyện dài.#

Nếu bạn đã đọc đến đây — bạn là người đang hỏi câu hỏi thật.#

Không phải câu hỏi để phá đạo. Không phải câu hỏi để tìm lý do bỏ đi. Mà câu hỏi của người muốn hiểu điều mình tin — hiểu theo nghĩa đầy đủ của chữ đó, không phải chỉ thuộc lòng. Người muốn đức tin của mình là đức tin thật, không phải di sản được thừa kế mà chưa bao giờ thật sự được chọn.#

Điều đó không phải thiếu đức tin. Đó là đức tin đang lớn lên.#

Có điều tôi hy vọng cuốn sách này không làm — và tôi muốn nói thẳng điều đó.#

Tôi hy vọng nó không tạo ra ảo tưởng rằng bây giờ bạn có câu trả lời cho mọi thứ.#

Không có câu trả lời cho mọi thứ — và người nói có thường là người bạn nên cẩn thận nhất. Thần học Công giáo nghiêm túc không phải hệ thống khép kín có câu trả lời hoàn hảo cho mọi câu hỏi. Nó là hành trình sống trong sự căng thẳng giữa điều đã được mặc khải và điều vẫn còn huyền nhiệm — giữa điều biết được bằng lý trí và điều chỉ có thể được gặp gỡ bằng đức tin.#

Những câu hỏi trong cuốn sách này — nhiều câu trong số đó — vẫn còn mở. Không phải vì thần học chưa đủ, mà vì Thiên Chúa lớn hơn mọi hệ thống thần học. Và sống thoải mái trong sự huyền nhiệm đó — không phải thoải mái theo nghĩa lười biếng, mà thoải mái của người biết mình đang đứng trước Đấng lớn hơn mình — đó là trưởng thành thiêng liêng thật.#

Có điều tôi hy vọng cuốn sách này làm — và cũng muốn nói thẳng.#

Tôi hy vọng nó làm cho bạn thấy rằng câu hỏi của mình không phải dấu hiệu của đức tin yếu. Rằng nghi ngờ không phải tội. Rằng Giáo hội — dù với tất cả những sai lầm và giới hạn con người của nó — vẫn đang giữ điều gì đó thật và quý báu. Và rằng điều thật và quý báu đó không phải hệ thống, không phải tổ chức, không phải lịch sử — mà là mối tương quan với Đấng mà tất cả những thứ đó được tạo ra để dẫn về phía Ngài.#

Tôi hy vọng nó làm cho bạn tử tế hơn — với bản thân mình và với người khác. Người đang hỏi những câu hỏi khó thường là người biết rằng mình không hoàn hảo và không muốn giả vờ. Điều đó — sự trung thực đó — là điểm khởi đầu của điều tốt nhất có thể xảy ra trong một cuộc đời.#

Và tôi hy vọng — trên hết mọi thứ — nó làm cho bạn cảm thấy ít cô đơn hơn với những câu hỏi của mình. Rằng người ngồi cạnh bạn trong nhà thờ — dù trông có vẻ chắc chắn và bình an — cũng đang hỏi những câu hỏi tương tự trong bóng tối riêng của họ. Rằng những thánh nhân vĩ đại nhất trong lịch sử Giáo hội đã nghi ngờ, đã khóc, đã vật lộn, đã đặt câu hỏi — và vẫn tiếp tục đi.#

Bạn không phải người đầu tiên. Bạn sẽ không phải người cuối cùng.#

Cuốn sách này bắt đầu bằng câu chuyện tôi gần bỏ đạo vì không có ai trả lời câu hỏi của mình.#

Điều cứu tôi không phải câu trả lời hoàn hảo. Điều cứu tôi là tìm được người ngồi cùng với câu hỏi — không phải người dập tắt câu hỏi, mà người đủ trung thực để nói tôi không biết hết, nhưng hãy cùng tìm.#

Đó là điều tôi muốn làm trong những câu hỏi này.#

Không phải trả lời thay bạn. Mà ngồi cùng bạn với câu hỏi — và nói rằng câu hỏi này xứng đáng được hỏi, bạn xứng đáng được tìm câu trả lời thật, và hành trình đó — dù khó, dù lâu, dù không phải lúc nào cũng sáng — là hành trình đáng sống.#

Tôi viết cuốn sách này lúc bốn giờ sáng — giờ của thinh lặng và cà phê không đường và những câu hỏi mà ban ngày không có chỗ.#

Đó là giờ mà tôi thấy rõ nhất rằng cuộc đời này — với tất cả những gì nó chứa đựng, đẹp và xấu, rõ ràng và huyền nhiệm — là món quà tôi không xứng đáng được nhận nhưng đã được nhận.#

Và trong thinh lặng đó, trước một ngày mới chưa bắt đầu, điều tôi trở về với không phải hệ thống thần học hay danh sách bổn phận.#

Chỉ là một câu — câu mà cụ Năm đã nói vào cuối đời, câu mà Augustine đã tìm suốt ba mươi năm trước khi hiểu, câu mà đứa con hoang đàng đã nói khi quyết định đứng dậy từ chuồng heo và quay về:#

Con về rồi, Cha ơi.#

Và Cha chạy ra đón.#

Không phải vì con xứng đáng. Mà vì đó là điều Cha làm — và không có câu hỏi nào trong những câu hỏi này, không có nỗi nghi ngờ nào, không có tội lỗi nào, không có sự vắng mặt nào dù dài đến đâu — có thể thay đổi điều đó.#

Cửa vẫn mở.#

Cha vẫn đứng đó.#

Và bất cứ lúc nào bạn muốn về — Ngài đang chạy ra để gặp bạn.#

Nguyễn Hoàng Bảo Ngọc Đồng Nai, Việt Nam Bốn giờ sáng — trong thinh lặng và ân sủng#