Cứ phạm đi phạm lại cùng một tội thì xưng tội có ích gì?

Câu này không phải câu hỏi của người muốn tìm cớ để không xưng tội.#

Tôi biết điều đó vì tôi đã tự hỏi câu này — không phải một lần, mà nhiều lần, và mỗi lần đều với một mức độ nản lòng khác nhau. Cái cảm giác của người đi xưng tội, bước ra với lòng nhẹ nhõm và quyết tâm, rồi vài tuần sau lại đứng trước cùng điều đó — cùng thói quen đó, cùng cám dỗ đó, cùng khoảnh khắc đó mà mình đã biết trước là sẽ yếu — và rồi lại xưng tội, rồi lại tái phạm, rồi lại xưng tội.#

Đến một lúc nào đó, người ta bắt đầu hỏi: điều này có ý nghĩa gì không? Tôi có đang giả vờ không? Thiên Chúa có mệt mỏi với tôi không? Và linh mục trong tòa giải tội đó — ông ấy đang nghĩ gì khi nghe tôi khai cùng điều đó lần thứ mười hay thứ hai mươi?#

Câu hỏi đó — câu hỏi của người đang nản lòng với chính mình — xứng đáng được trả lời thật. Không phải bằng lời an ủi rẻ tiền. Mà bằng sự trung thực về điều xưng tội là gì, điều tha thứ là gì, và điều thay đổi thật sự nghĩa là gì.#

Có một sự hiểu lầm căn bản mà người ta thường có về xưng tội — sự hiểu lầm mà câu hỏi này phơi bày.#

Sự hiểu lầm đó là: xưng tội là hợp đồng. Bạn xưng tội, được tha, và cam kết không tái phạm. Nếu bạn tái phạm — bạn đã vi phạm hợp đồng. Và vi phạm hợp đồng đủ nhiều lần thì hợp đồng không còn giá trị nữa — hay ít nhất thì ký kết hợp đồng mới cũng vô nghĩa.#

Nếu đó là bản chất của xưng tội thì câu hỏi hoàn toàn hợp lý — và câu trả lời có lẽ là không, xưng tội không có ích gì nữa.#

Nhưng đó không phải bản chất của xưng tội.#

Thánh Thomas Aquinas — khi viết về bí tích hòa giải — không bắt đầu từ quyền lực của linh mục hay từ hình phạt của tội lỗi. Ông bắt đầu từ bản chất của sự thay đổi — và điều gì thật sự cần thiết để người ta thay đổi.#

Ông nói: sự thay đổi ở tầng bản tính — không phải thay đổi hành vi bên ngoài, mà thay đổi con người bên trong — là quá trình, không phải sự kiện. Nó không xảy ra trong một khoảnh khắc dù khoảnh khắc đó quan trọng đến đâu. Nó xảy ra qua thời gian, qua thất bại lặp đi lặp lại, qua việc tiếp tục đứng lên sau khi ngã.#

Điều đó không phải quan điểm riêng của Aquinas. Đó là quan sát căn bản về bản chất con người mà mọi truyền thống — tâm lý học, triết học, tôn giáo — đều xác nhận theo cách riêng của mình.#

Không ai trở nên khác đi trong một ngày. Không ai buông bỏ thói quen ăn sâu trong mình sau một quyết tâm duy nhất. Không ai — theo nghĩa đen — thay đổi bản tính trong một khoảnh khắc.#

Vậy thì tại sao người ta kỳ vọng rằng xưng tội một lần sẽ giải quyết vĩnh viễn điều đã bám rễ trong mình qua nhiều năm?#

Hãy nghĩ đến hình ảnh người đang học đi xe đạp.#

Lần đầu tiên họ té. Lần thứ hai cũng té. Lần thứ mười cũng có thể té — nhưng mỗi lần té ở điểm xa hơn một chút, với ít đau hơn một chút, với khả năng lấy lại thăng bằng nhanh hơn một chút. Và người ta không nói việc tập đi xe đạp vô ích vì tôi cứ té mãi. Người ta tiếp tục tập — vì biết rằng quá trình học đòi hỏi nhiều lần thất bại trước khi thành công.#

Xưng tội không phải là phép màu xóa bỏ thói quen và làm người ta hoàn hảo ngay lập tức. Nó là một phần của quá trình dài hơn và phức tạp hơn — quá trình mà thần học gọi là hoán cải.#

Và hoán cải — theo thần học nghiêm túc — không phải sự kiện xảy ra một lần. Đó là hướng đi của cả cuộc đời. Người ta không đã hoán cải. Người ta đang hoán cải — từng ngày, từng lựa chọn, từng lần đứng lên sau khi ngã.#

Nhưng có điều phức tạp hơn mà câu hỏi này đang chỉ ra — và tôi không muốn né tránh nó.#

Câu hỏi không chỉ là tôi có nên tiếp tục xưng tội không. Câu hỏi sâu hơn là: nếu tôi đi xưng tội mà biết trước mình sẽ tái phạm — tôi có đang thật sự hối cải không?#

Đó là câu hỏi thần học thật và nghiêm túc.#

Thần học Công giáo phân biệt giữa sự thống hối hoàn hảo và sự thống hối không hoàn hảo. Thống hối hoàn hảo — ăn năn vì yêu mến Thiên Chúa hơn là vì sợ hình phạt. Thống hối không hoàn hảo — ăn năn vì sợ hậu quả, vì xấu hổ, vì không muốn cảm giác tội lỗi. Cả hai đều có thể là cơ sở của bí tích hòa giải — Giáo hội không đòi thống hối hoàn hảo để được tha tội, chỉ cần thống hối thật.#

Nhưng thật có nghĩa là gì khi bạn biết mình sẽ tái phạm?#

Thần học Công giáo nói: thống hối thật không đòi hỏi sự chắc chắn rằng bạn sẽ không tái phạm. Nó đòi hỏi ý định thật — ý định không tái phạm, nỗ lực thật để tránh tái phạm, và sử dụng những phương tiện Giáo hội cung cấp để giúp mình tránh.#

Điều đó không mâu thuẫn với việc biết rằng mình yếu và có thể ngã. Mâu thuẫn chỉ xảy ra nếu bạn đi xưng tội mà trong lòng đã quyết định sẽ tái phạm — không phải lo sợ mình có thể ngã, mà là kế hoạch sẽ ngã. Hai điều đó rất khác nhau.#

Có một điều mà tôi nghĩ nhiều người Công giáo không được nghe đủ rõ — điều mà câu hỏi này cần được trả lời bằng.#

Thiên Chúa không mệt mỏi với bạn.#

Không phải câu an ủi cảm xúc. Đó là tuyên bố thần học.#

Chúa Giêsu không đặt giới hạn số lần tha thứ ở con số cụ thể. Khi Phêrô hỏi "phải tha đến bảy lần không?" — câu trả lời của Ngài là "không phải bảy lần, mà là bảy mươi lần bảy lần". Đó không phải là con số toán học bốn trăm chín mươi. Đó là cách nói không có giới hạn.#

Và dụ ngôn người cha nhân lành — người con trở về lần đầu là tha ngay. Nếu người con đó trở về lần thứ hai, rồi lần thứ mười, rồi lần thứ hai mươi — dụ ngôn không nói gì về việc người cha sẽ đóng cửa lại. Người cha trong dụ ngôn không phải người có giới hạn kiên nhẫn. Ông là hình ảnh của tình yêu không có điều kiện.#

Điều đó không có nghĩa là tội lỗi không quan trọng hay hậu quả của nó không thật. Nó có nghĩa là lòng thương xót của Thiên Chúa không bị cạn kiệt bởi sự yếu đuối lặp đi lặp lại của con người.#

Nhưng tôi muốn nói điều thực tế hơn — điều mà câu hỏi xưng tội có ích gì thực ra đang cần.#

Nếu bạn cứ tái phạm cùng một tội và cảm thấy xưng tội vô ích — có thể vấn đề không phải ở bí tích xưng tội. Có thể vấn đề là bạn đang tiếp cận bí tích đó theo đúng một cách và mong đợi kết quả khác.#

Hãy nghĩ đến người đang cố bỏ hút thuốc. Họ quyết tâm bỏ — nhưng vẫn giữ thuốc trong túi, vẫn ngồi cùng bạn bè hay hút thuốc, vẫn đến những nơi hay hút. Rồi họ thất bại và hỏi: tôi đã quyết tâm bỏ rồi mà sao vẫn không bỏ được?#

Quyết tâm cần thiết. Nhưng không đủ. Cần thêm những thay đổi trong môi trường, trong thói quen, trong mối quan hệ — những thứ làm cho việc tái phạm trở nên khó hơn.#

Bí tích hòa giải là phần quan trọng của quá trình hoán cải — nhưng không phải toàn bộ quá trình đó. Đi xưng tội nhưng không thay đổi bất cứ điều gì khác trong cuộc sống — không cầu nguyện thêm, không tìm kiếm hỗ trợ, không tránh xa những dịp dễ tái phạm — là mong đợi bí tích làm công việc mà bản thân mình cũng cần làm phần mình trong đó.#

Xem hình minh họa

Có một điều mà Giáo lý Hội Thánh Công Giáo nhắc đến nhưng ít người biết đến — và tôi thấy nó quan trọng đặc biệt với câu hỏi về tái phạm.#

Giáo hội có khái niệm dịp tội — occasio peccati. Đó là những hoàn cảnh, những mối quan hệ, những tình huống mà trong đó việc tái phạm tội đặc biệt đó trở nên dễ xảy ra. Và một trong những điều mà thú tội thật đòi hỏi — cùng với sự thống hối và quyết tâm — là từ bỏ dịp tội gần.#

Nếu bạn cứ xưng tội một tội nhất định mà không thay đổi những hoàn cảnh dẫn đến tội đó — thì bạn đang làm phần xưng tội mà thiếu phần từ bỏ dịp tội. Đó không phải là sự thống hối đầy đủ.#

Và đây là điều thực tế: đôi khi việc xưng tội lặp đi lặp lại cùng một tội là dấu hiệu không phải rằng bí tích vô hiệu — mà là dấu hiệu rằng có điều gì đó trong cuộc sống cần thay đổi mà chưa thay đổi.#

Việc xưng tội thật sự bao gồm — theo thần học Công giáo — việc đền tội. Không phải đền tội theo nghĩa trả nợ. Mà là hành động cụ thể giúp bắt đầu quá trình chữa lành và thay đổi thật. Khi linh mục cho việc đền tội — dù chỉ là đọc vài kinh — đó không phải là nghi lễ trống rỗng. Đó là cơ hội để bắt đầu làm điều gì đó cụ thể theo hướng thay đổi.#

Tôi muốn nói về điều mà tôi nghĩ là quan trọng nhất — điều mà câu hỏi này thực ra đang cần nghe.#

Câu xưng tội có ích gì nếu cứ tái phạm đôi khi không phải câu hỏi về bí tích. Đôi khi đó là tiếng nói của sự nản lòng với chính mình — của người đang cảm thấy mình không bao giờ thay đổi được, không bao giờ đủ tốt được, không bao giờ xứng đáng với sự tha thứ nữa.#

Và câu trả lời cho tiếng nói đó không phải thần học kỹ thuật. Câu trả lời là điều mà Chúa Giêsu nói với người phụ nữ bị bắt tại trận tội ngoại tình — sau khi tất cả những người buộc tội bỏ đi:#

"Không ai kết án chị sao?" Bà thưa: "Thưa Ngài, không có ai." Ngài nói: "Tôi cũng vậy, tôi không kết án chị đâu. Thôi chị cứ đi, và từ nay đừng phạm tội nữa."#

Không phải: "Tôi tha cho chị nhưng nếu chị tái phạm thì đừng đến gặp tôi nữa."#

Không phải: "Tôi biết chị sẽ không thay đổi được đâu."#

Mà là: "Tôi không kết án chị. Thôi đi, và cố đừng phạm nữa."#

Đó là thái độ mà Thiên Chúa có với người tái phạm. Không phải thái độ của người đã mệt mỏi và không muốn nghe nữa. Mà là thái độ của người vẫn tin rằng chị có thể đi — vẫn tin rằng từ nay có thể khác với trước đây — dù Ngài biết bản chất con người và sự yếu đuối của nó.#

Tôi muốn kết thúc câu này không phải bằng thần học, mà bằng câu thực tế nhất tôi có thể nói.#

Xưng tội khi cứ tái phạm cùng một tội — không phải vô ích. Nhưng cần được nhìn theo cách đúng.#

Không phải tôi xưng rồi sẽ không tái phạm nữa — đó là kỳ vọng sai.#

Mà là mỗi lần tôi quay về — dù sau bao nhiêu lần ngã — tôi đang tiếp tục chọn hướng đi đúng. Và điều đó quan trọng không phải vì nó xóa bỏ quá khứ, mà vì nó định hướng tương lai.#

Người đang học đi xe đạp không tiến lên vì không bao giờ té. Họ tiến lên vì sau mỗi lần té, họ đứng dậy và tiếp tục. Đó là điều tạo nên sự khác biệt.#

Và Thiên Chúa — theo những gì mặc khải Kitô giáo nói về Ngài — không nhìn vào số lần bạn ngã. Ngài nhìn vào điều bạn làm sau khi ngã.#

Đứng dậy. Quay về. Tiếp tục đi.#

Đó là đủ để tiếp tục xưng tội. Đó là đủ để tiếp tục hành trình.#