Câu 34
Làm sao để biết một việc là theo ý Chúa hay chỉ là theo ý mình?
Câu hỏi này tôi đã nghe từ người đang cân nhắc bỏ việc để theo đuổi điều mình yêu thích. Từ người đang suy nghĩ về hôn nhân. Từ người đang phân vân giữa hai con đường sự nghiệp. Từ người vừa có một ý tưởng mà họ tin là Chúa gửi đến nhưng không chắc.#
Và tôi đã nghe nó từ chính mình — trong những buổi sáng bốn giờ khi ngồi với một quyết định quan trọng và không biết đâu là ý Chúa, đâu là ý mình mặc đồ thiêng liêng.#
Câu hỏi đó là câu hỏi thực dụng nhất trong tất cả những câu hỏi thiêng liêng — vì nó không phải câu hỏi trừu tượng. Nó là câu hỏi phải có câu trả lời để sống được, để quyết định được, để tiếp tục đi được.#
Trước khi đi vào phương pháp — cần nói điều quan trọng nhất trước.#
Nhiều người tiếp cận câu hỏi đây có phải ý Chúa không theo cách tìm kiếm một dấu hiệu rõ ràng từ bên ngoài — một giấc mơ, một ngẫu nhiên có vẻ quá phù hợp, một cảm giác mạnh mẽ, hay một câu Kinh Thánh nhảy ra đúng lúc.#
Những thứ đó không phải không có giá trị. Nhưng xây dựng toàn bộ quyết định trên chúng — đặc biệt là những quyết định lớn — là xây trên cát. Vì cảm giác mạnh mẽ có thể là ham muốn mặc đồ thiêng liêng. Câu Kinh Thánh bị cô lập khỏi bối cảnh có thể được dùng để biện hộ cho hầu hết mọi điều. Và ngẫu nhiên có thể là ngẫu nhiên.#
Thần học Công giáo — đặc biệt truyền thống phân định thiêng liêng của thánh Ignatiô thành Loyola — tiếp cận câu hỏi này không phải bằng cách tìm dấu hiệu từ bên ngoài, mà bằng cách phát triển khả năng bên trong để nhận ra điều đang thật sự xảy ra trong lòng mình.#
Thánh Ignatiô — trong cuốn Linh Thao — phát triển một hệ thống phân định mà Giáo hội đã dạy và thực hành trong gần năm trăm năm. Không phải vì nó hoàn hảo theo nghĩa toán học. Mà vì nó dựa trên quan sát sâu sắc về cách con người và ân sủng hoạt động.#
Trung tâm của hệ thống đó là khái niệm consolation và desolation — sự an ủi và sự sầu khổ thiêng liêng. Không phải cảm xúc thông thường vui buồn — mà là những chuyển động sâu hơn trong linh hồn mà khi học cách nhận ra, người ta có thể dùng làm la bàn thiêng liêng.#
Sự an ủi thiêng liêng — khi linh hồn chuyển về phía Thiên Chúa, cảm thấy tình yêu tăng lên, sự khiêm tốn tăng lên, ước muốn phục vụ người khác tăng lên. Không nhất thiết là cảm giác dễ chịu — đôi khi sự an ủi thiêng liêng đi kèm với nước mắt, với đau đớn — nhưng là loại đau của sự mở ra, không phải đóng lại.#
Sự sầu khổ thiêng liêng — khi linh hồn chuyển về phía bản thân, cảm thấy khô khan, nặng nề, muốn rút lui khỏi Thiên Chúa và người khác, lo lắng và hoài nghi tăng lên, cảm giác vô nghĩa lan ra.#
Ignatiô nói: trong những thời gian an ủi thiêng liêng — quyết định đi theo chiều hướng đó thường là đúng hướng. Trong những thời gian sầu khổ thiêng liêng — không nên thay đổi những quyết định lớn, vì sầu khổ thiêng liêng không phải thời điểm tốt để phân định.#
Nhưng tôi muốn nói thực tế hơn — vì lý thuyết về sự an ủi và sầu khổ thiêng liêng không đủ để giúp người đang phải quyết định ngay tuần tới.#
Có một số câu hỏi thực tế mà tôi thấy hữu ích — không phải danh sách kiểm tra đầy đủ, mà là những câu hỏi giúp người ta nhìn vào điều đang thật sự xảy ra bên trong mình.#
Câu hỏi thứ nhất: Điều này dẫn mình về phía nào — về phía người khác hay về phía bản thân?#
Ý Chúa thường hướng người ta ra ngoài — về phía người khác, về phía phục vụ, về phía tình yêu rộng hơn. Ý mình thường hướng người ta vào trong — về phía lợi ích cá nhân, về phía sự tiện lợi, về phía những gì làm mình cảm thấy tốt về bản thân.#
Điều này không có nghĩa là bất cứ điều gì có lợi cho mình đều là ý mình chứ không phải ý Chúa. Thiên Chúa muốn điều tốt cho mình — Ngài không đòi mình phải luôn chọn điều tệ hơn cho bản thân. Nhưng khi quyết định chủ yếu xoay quanh điều gì tốt nhất cho mình mà ít chú ý đến người khác — đó là dấu hiệu đáng xem xét.#
Câu hỏi thứ hai: Điều này có làm mình cần Thiên Chúa hơn hay ít hơn?#
Ý Chúa thường đặt người ta vào những chỗ mà họ cần cầu nguyện, cần ơn sủng, cần điều gì đó lớn hơn khả năng của bản thân. Ý mình thường đặt người ta vào những chỗ mà họ có thể tự lo được — thoải mái, trong tầm kiểm soát, không cần phải tin vào điều gì không chắc chắn.#
Câu hỏi thứ ba: Điều này có phù hợp với những giá trị sâu nhất của mình không — không phải giá trị mình hay nói ra, mà là giá trị mình thật sự sống theo?#
Đôi khi điều chúng ta nghĩ là ý Chúa lại mâu thuẫn với những gì mình đã cam kết và xây dựng qua nhiều năm — gia đình, nghĩa vụ, những mối quan hệ thật. Ý Chúa không thường xuyên đòi người ta phá vỡ những điều đó để làm điều gì đó thiêng liêng hơn.#
Có một câu hỏi thứ tư mà tôi thấy quan trọng nhất — câu hỏi mà nhiều người ngại hỏi vì sợ câu trả lời.#
Câu hỏi thứ tư: Nếu điều này chắc chắn không có kết quả tốt cho mình — nếu không ai khen, không ai biết, không có gì lợi ích rõ ràng cho cá nhân — mình vẫn còn muốn làm không?#
Câu hỏi đó lọc ra rất nhiều thứ. Điều gì sống sót qua câu hỏi đó — điều mình vẫn muốn làm dù không có phần thưởng bên ngoài — thường gần hơn với ý Chúa hơn là điều mình muốn làm chỉ khi có đủ điều kiện thuận lợi.#
Nhưng có điều tôi muốn nói thẳng — điều mà nhiều người không muốn nghe vì nó lấy đi cảm giác chắc chắn mà họ đang tìm kiếm.#
Đôi khi không biết chắc đâu là ý Chúa là điều bình thường và không thể tránh được — và điều đó không phải vấn đề.#
Thiên Chúa không phải hệ thống GPS thiêng liêng tính toán con đường tối ưu và nói cho bạn biết từng bước. Đức tin không phải về việc luôn luôn chắc chắn. Đức tin là về việc đi trong sự không chắc chắn với lòng tin tưởng vào Đấng đang đồng hành.#
Ignatiô nói một điều thực tế quan trọng: trong nhiều quyết định của cuộc sống — không phải tất cả, nhưng nhiều — không có một ý Chúa duy nhất cứng nhắc. Có nhiều con đường tốt — và điều Chúa muốn không phải là bạn tìm ra con đường duy nhất đúng, mà là bạn bước đi trên bất kỳ con đường tốt nào bạn chọn với lòng yêu mến và trung thực.#
Điều đó giải phóng người ta khỏi áp lực phải tìm câu trả lời hoàn hảo — và đặt trọng tâm vào điều thật sự quan trọng: bạn đang đi với ai và bằng tinh thần gì, không phải bạn đang đi đúng con đường duy nhất có thể.#
Có một phương pháp cụ thể mà Ignatiô đề nghị — phương pháp mà tôi thấy thực tế nhất với những quyết định lớn.#
Ông gọi đó là cân nhắc trong tưởng tượng.#
Cách làm: Ngồi yên lặng. Tưởng tượng mình đang ở cuối đời, nhìn lại. Từ điểm đó nhìn lại, quyết định nào có vẻ đúng hơn — quyết định A hay quyết định B? Điều gì mình sẽ không tiếc? Điều gì mình có thể tiếc?#
Câu hỏi đó lọc ra rất nhiều nhiễu ngắn hạn — sự hấp dẫn ngay lúc này, sự sợ hãi ngay lúc này — và đặt quyết định vào bối cảnh dài hơn và thật hơn.#
Và sau đó — ông đề nghị một bước thực tế: chia sẻ quyết định đó với người mình tin tưởng, người có đức tin và có hiểu biết, người có thể nói thật dù không phải điều mình muốn nghe. Không phải để người đó quyết định thay — mà để nhận được một cái nhìn từ bên ngoài bong bóng suy nghĩ của mình.#
Đó là lý do tại sao truyền thống Công giáo nhấn mạnh cha linh hướng — không phải vì người đó có câu trả lời thay cho mình, mà vì họ là người bên ngoài giúp mình nhìn thấy điều mình không thể tự nhìn thấy.#
Tôi muốn kết thúc câu này với điều thực tế nhất và thật nhất.#
Làm sao để biết đây là ý Chúa hay ý mình?#
Câu trả lời thành thật là: không bao giờ chắc chắn một trăm phần trăm. Và đó không phải vấn đề.#
Điều bạn có thể làm là: cầu nguyện thật — không phải cầu nguyện để thuyết phục Thiên Chúa đồng ý với điều bạn đã muốn, mà cầu nguyện với lòng mở thật sự. Đặt những câu hỏi thật với chính mình — theo chiều hướng nào, cần Thiên Chúa hơn hay ít hơn, phù hợp với giá trị sâu nhất không. Hỏi người tin tưởng được. Và sau đó — đưa ra quyết định tốt nhất với thông tin mình có, bước đi, và tin tưởng rằng Thiên Chúa đủ lớn để dẫn dắt ngay cả khi bạn đi lệch một chút.#
Thiên Chúa không phải người đứng bên lề chờ bạn tìm đúng con đường rồi mới xuất hiện. Ngài đang đồng hành với bạn trên con đường bạn đang đi — kể cả khi bạn không chắc đó là đường nào.#
Và điều đó — biết mình không đi một mình dù không biết chắc mình đang đi đâu — đó là đủ để đặt bước chân tiếp theo.#