Quan điểm của Giáo hội về người đồng tính — và tôi nên đối xử với họ thế nào?

Tôi sẽ không bắt đầu câu này bằng giáo lý.#

Tôi sẽ bắt đầu bằng một người thật.#

Tôi biết một người — gọi anh là Hùng — lớn lên trong gia đình Công giáo sốt sắng, đi lễ từ nhỏ, học giáo lý, thuộc kinh. Anh biết mình khác ngay từ tuổi thanh niên nhưng không có từ nào để gọi điều đó. Khi hiểu ra, anh đã dành nhiều năm cầu nguyện — thật sự cầu nguyện, không phải cầu nguyện cho có — xin Thiên Chúa thay đổi điều anh cảm thấy. Không có gì thay đổi.#

Anh không rời Giáo hội ngay. Anh đã cố. Nhưng điều anh nghe từ những người xung quanh — không phải từ Giáo hội chính thức, mà từ cộng đồng giáo xứ, từ những câu bình luận nhỏ, từ thái độ ẩn sau lời nói — làm anh cảm thấy rằng mình không được chào đón, rằng cái tồn tại của mình là vấn đề.#

Anh rời đi. Không phải vì anh không muốn tin. Mà vì anh không cảm thấy có chỗ cho mình.#

Câu hỏi mà anh chưa bao giờ được trả lời thỏa đáng — câu hỏi mà nhiều người trong hoàn cảnh tương tự cũng không được trả lời — không phải là câu hỏi thần học về đồng tính là gì. Câu hỏi là: tôi có được chào đón không?#

Tôi sẽ nói thẳng về điều Giáo hội dạy — không làm mềm đi, không cứng nhắc hơn bản thân nó — rồi sau đó nói về điều quan trọng hơn.#

Điều Giáo hội dạy:#

Giáo lý Hội Thánh Công Giáo phân biệt rõ ràng giữa khuynh hướng đồng tính và hành vi đồng tính.#

Về khuynh hướng — Giáo hội dạy rằng khuynh hướng đồng tính không phải là tội. Người có khuynh hướng đó không phải vì vậy mà là người xấu hay người tội lỗi. Giáo lý Hội Thánh Công Giáo số 2358 nói: "Những người này phải được đón tiếp với lòng tôn trọng, thông cảm và tế nhị. Cần tránh mọi dấu hiệu phân biệt bất công đối với họ."#

Về hành vi — Giáo hội dạy rằng quan hệ tình dục đồng giới không phù hợp với thiết kế của hôn nhân và tình dục theo quan điểm thần học Công giáo. Điều đó là lập trường Giáo hội giữ vững và không thay đổi.#

Hai điều đó cùng tồn tại trong giáo lý — và sự căng thẳng giữa chúng là thật, không thể giả vờ là không có.#

Điều quan trọng hơn — theo tôi — là cái mà Giáo hội đòi hỏi về thái độ:#

Tôn trọng. Thông cảm. Tế nhị. Và tránh mọi dấu hiệu phân biệt bất công.#

Không phải chịu đựng. Không phải thương hại. Không phải chấp nhận với điều kiện. Mà là tôn trọng và thông cảm và tế nhị — những từ mô tả cách người ta đối xử với người họ tôn trọng đầy đủ như một con người.#

Tôi muốn nói điều mà nhiều người Công giáo Việt Nam cần nghe — không phải như người phán xét, mà như người đã quan sát và thấy những điều làm mình buồn.#

Có một khoảng cách lớn giữa những gì Giáo hội chính thức dạy về cách đối xử với người đồng tính và những gì thực tế xảy ra trong nhiều cộng đồng Công giáo Việt Nam.#

Trong thực tế: những câu đùa về người đồng tính trong sinh hoạt giáo xứ. Thái độ khinh thường được thể hiện bởi những người xưng mình là Công giáo. Cha mẹ Công giáo phản ứng với sự ghê tởm hay bạo lực khi biết con mình có xu hướng đồng tính — thay vì phản ứng theo cách mà người tin vào Thiên Chúa yêu thương nên phản ứng.#

Những điều đó không phải là giáo lý Công giáo. Đó là văn hóa — đôi khi là văn hóa thù ghét — được bọc trong ngôn ngữ tôn giáo.#

Và người Công giáo xứng đáng được biết sự khác biệt đó.#

Câu hỏi thực tế — tôi nên đối xử với người đồng tính như thế nào — không phải câu hỏi thần học. Đó là câu hỏi về cách ứng xử người với người.#

Và câu trả lời không cần đến thần học phức tạp: bạn đối xử với họ như người.#

Không phải chấp nhận mọi điều họ làm — đó không phải tiêu chuẩn bạn áp dụng với bất kỳ ai, đồng tính hay không. Không phải đồng ý với tất cả lựa chọn của họ — đó cũng không phải điều bạn làm với bất kỳ ai. Mà là đối xử với họ như người có phẩm giá đầy đủ, không bị giảm đi bởi xu hướng tình dục của họ.#

Điều đó có nghĩa là:#

Không dùng ngôn ngữ khinh thường hay xúc phạm. Không kể chuyện cười về họ. Không phán xét phẩm giá của họ. Không xa lánh họ như thể sự hiện diện của họ là nguy hiểm hay ô uế. Không đặc biệt hóa sự tội lỗi của họ trong khi nhắm mắt trước tội lỗi của mình và người khác.#

Và tích cực hơn: chào đón họ vào cộng đồng. Lắng nghe câu chuyện của họ. Đồng hành với nỗi đau của họ — vì nhiều người đồng tính Công giáo đang mang những nỗi đau rất thật, thường là nỗi đau gây ra bởi chính những người xưng mình là Kitô hữu.#

Có một điều mà tôi muốn nói với cha mẹ đặc biệt — cha mẹ Công giáo vừa biết con mình đồng tính và đang không biết phải làm gì.#

Điều đầu tiên và quan trọng nhất: đừng để con bạn cảm thấy rằng sự yêu thương của bạn dành cho con có điều kiện.#

Không phải vì đồng tính không phải vấn đề đạo đức theo quan điểm của Giáo hội. Mà vì đứa trẻ đang ngồi trước mặt bạn đang ở trong một trong những khoảnh khắc dễ tổn thương nhất của cuộc đời nó — nó đang nói với bạn điều mà nó đã giấu vì sợ phản ứng của bạn. Và điều nó cần biết trước tiên không phải là quan điểm thần học của bạn. Là bạn vẫn yêu nó.#

Điều đó không có nghĩa là bạn phải đồng ý với mọi lựa chọn của nó trong tương lai. Có thể có những cuộc trò chuyện khó khăn và phức tạp ở phía trước. Nhưng tất cả những cuộc trò chuyện đó cần được xây dựng trên nền tảng rằng mối quan hệ cha mẹ — con cái không bị phá vỡ bởi điều này.#

Nếu con bạn cảm thấy rằng việc nói thật với bạn là cách để mất bạn — nó sẽ không bao giờ nói thật với bạn nữa. Và bạn sẽ mất đi điều quan trọng hơn bất kỳ cuộc tranh luận thần học nào.#

Có một điều mà tôi cần nói thẳng — không che giấu hay làm nhẹ đi — về sự căng thẳng thật trong câu hỏi này.#

Xem hình minh họa

Nhiều người đồng tính — kể cả những người lớn lên trong đức tin Công giáo và muốn sống trong Giáo hội — đang ở trong tình huống không có con đường dễ dàng. Giáo hội dạy rằng quan hệ tình dục là dành riêng cho hôn nhân giữa người nam và người nữ. Điều đó, đối với người đồng tính, có nghĩa là — nếu tuân theo giáo lý — họ được kêu gọi sống độc thân suốt đời.#

Đó là đòi hỏi nặng nề. Đặc biệt nặng nề khi nhận ra rằng đa số người không đồng tính không được kêu gọi sống độc thân — họ có con đường hôn nhân và gia đình mở ra trước họ.#

Một số người đồng tính Công giáo chọn sống theo giáo lý này — và làm điều đó với lòng trung thành thật sự và đau đớn thật sự. Họ xứng đáng được tôn trọng và đồng hành.#

Một số người khác không thể — hay không chọn — sống theo cách đó. Họ cũng xứng đáng được đối xử như người, được đồng hành chứ không bị loại trừ.#

Tôi không có câu trả lời đơn giản cho sự căng thẳng đó. Giáo hội cũng chưa có — và đó là điều trung thực phải thừa nhận. Amoris Laetitia của Đức Phanxicô mở ra hướng đồng hành mục vụ cá nhân — nhưng không giải quyết hết tất cả câu hỏi.#

Điều có thể nói là: trong sự căng thẳng chưa được giải quyết đó, người Công giáo không được phép dùng sự không chắc chắn như lý do để khinh thường hay loại trừ.#

Có một câu mà tôi thấy là trung tâm của toàn bộ câu hỏi này — câu mà không phải từ thần học gia, mà từ Đức Giáo hoàng Phanxicô khi được hỏi về người đồng tính trong Giáo hội ngay sau khi được bầu:#

"Tôi là ai mà dám phán xét?"#

Câu đó không phải Đức Giáo hoàng nói rằng không có gì để phán xét. Ông đang nhắc nhở rằng phán xét lòng người — phán xét ai đang ở đâu với Thiên Chúa, ai đang sống trung thực với hành trình của mình trong ánh sáng mà họ có — điều đó không thuộc về chúng ta.#

Thuộc về chúng ta là: đối xử với người trước mặt mình như người. Yêu thương họ như Đức Kitô yêu thương — không phải yêu thương từ xa và với điều kiện, mà yêu thương cụ thể và hiện diện.#

Tôi muốn kết thúc câu này bằng điều thực tế nhất.#

Bạn nên đối xử với người đồng tính như thế nào?#

Hỏi mình câu hỏi này: Chúa Giêsu sẽ đối xử với người ngồi trước mặt tôi như thế nào?#

Không phải Chúa Giêsu trong trí tưởng tượng của ai đó muốn Ngài ủng hộ lập trường của họ. Mà là Chúa Giêsu trong Tin Mừng — người đã ngồi ăn với người thu thuế và tội nhân, người đã nói chuyện với người phụ nữ Samari dù điều đó vi phạm nhiều quy tắc xã hội, người đã chạm vào người phong cùi dù luật cấm, người đã nói ai không có tội thì ném đá trước.#

Người đó — Đức Kitô thật trong Tin Mừng thật — không đồng ý với mọi điều mọi người làm. Nhưng Ngài chưa bao giờ từ chối ngồi với người, nhìn vào mắt người, và đối xử với họ như người được Thiên Chúa yêu thương.#

Đó là điểm khởi đầu. Không phải điểm kết thúc — còn nhiều câu hỏi phức tạp hơn sau đó. Nhưng không có điểm khởi đầu đó, không có cuộc trò chuyện nào có thể dẫn đến điều gì tốt.#

Và nếu người Công giáo Việt Nam có thể bắt đầu từ chỗ đó — từ lòng tôn trọng thật và sự chào đón thật — thì phần còn lại của câu hỏi có thể được giải quyết trong đối thoại thật, không phải trong sự loại trừ và im lặng.#

Đó không phải là sự từ bỏ giáo lý. Đó là sự sống giáo lý — bắt đầu từ điều căn bản nhất mà giáo lý đó đòi hỏi: mọi người đều có phẩm giá xứng đáng được tôn trọng.#